Cinsiyet Belirleme

cinsiyet belirleme

Doğacak bebeğin cinsiyetinin önceden belirlenmesi günümüz teknolojisiyle mümkündür. Cinsiyetin  önceden belirlenmesi uzun zamandır batı toplumlarında tartışılmaktadır. Dünyada bir çok ülkede yasaklanmış olmakla beraber ABD, Kanada gibi ülkelerde yasal olarak yapılmaktadır, KKTC’de ise cinsiyet seçimi işlemi yapılmamaktadır. Embriyolar üzerinde yapılan bu genetik testler  2000 li yıllardan bu yana yaygınlaşarak devam etmektedir. Cinsiyet belirleme işlemi dünya nüfusunu erkekler lehine değiştirecek şeklindeki kaygılar yersizdir. Burada ailelerin isteği, genellikle değişik cinsiyette bir bebek sahibi olmaktır. Zaten bir çoğunun her iki cinsiyette çocukları olduğundan bu işlem onları ilgilendirmemektedir. Bir kısmı ise durumdan zaten memnundurlar. Genellikle iki kız bebek veya iki erkek çocuğu olan ailelerin çok az bir kısmı değişik cinsiyetteki başka bir bebeklerinin olması için bu zahmete katlanmaktadırlar. Bir anlamda yapılan işlem “family balancing “ yani ailedeki çocukların cinsiyetinin dengelenmesi olarak da adlandırılabilir.

Cinsiyet belirleme – Cinsiyet Seçimi İşlemin Riskleri;

PGD ile bebeğin cinsiyetinin belirlenmesi kadın açısından ciddi bir risk yaratmaz. Tüp bebek işleminde olduğu kadar bir risk yaratır. İlaçların yolaçabileceği  OHSS riski belirlenmeli ve önlem alınmalıdır. OHSS oldukça tehlikeli bir durumdur. Karın, göğüs ve hatta beyinde su toplanmasına yol açabilir. Ancak son 6-7 yılda araştırması yapılan binlerce hasta arsında hiç bir hastada bu durumu gözlenmemiştir. Günümüzde hastaların OHSS olması o işlemi yapan merkezin yetersizliğinden kaynaklanmaktadır.OHSS ABD’de hekim hatası olarak kabul edilir. Kronik hastalıklar ve Obezite yani kiloların fazla olması olumsuz durumlara yol açar. Aynı zamanda gebelik şansını azaltır. Bu tarz riskleri olan hastalar iyi değerlendirilmelidir.

Preimplantasyon Genetik Tarama ( PGD )

Gebelik oranlarının azalmasında  ve yardımcı üremedeki yüksek sayıda düşük oranlarıyla karşılaşılmasında kromozom anomalilerinin önemli bir faktör olduğu tahmin edilmektedir. Preimplantasyon genetik tarama (PGS), embriyo transferi için potansiyel olarak en uygun öploid embriyoların belirlenmesi için bir araç olarak planlanmaktadır. Yöntem özellikle, tekrarlayan implantasyon (tutunma) başarısızlığı veya tekrarlanan gebelik kaybı yaşayan hastalar ve ileri yaştaki hastalarda canlı doğum oranlarını artırmak için tasarlanmıştır.

Yine yeni ufuklar vadeden Dizi Karşılaştırmalı Genom Hibridizasyon ( Array – CGH ) tarafından 24 kromozom PGS teknik zorluklarını aşması amacıyla tavsiye edilmektedir. Kullanılan en iyi genetik tarama testidir. ABD’de bulunan anlaşmalı laboratuvarımızda yapılmaktadır. Array – CGH artık preimplantasyon genetik tarama ( PGS ) hastalarına 46 kromozomu test edebilme olanağını sağlar. Dizi CGH GENOM örnek alındığından karşılaştırma yapılır ve 24-30 saat içinde tüm kromozomları incelemeye imkan sağlar. Bu CGH array tekniği translokasyon, inversiyon ve diğer kromozomal anomaliler için aynı anda kullanılabilir. Veriler, çok açık, net ve güvenilirdir. Kromozom analizi ( PDS ), aynı örnek üzerinde tek başına veya bir gen mutasyonunun karşılaştırılması ile kombine olarak gerçekleştirilebilmektedir.

NGS  (NEW GENERATİON SEQUENCİNG)

Günümüzde uygulanan en gelişmiş genetik tanı yöntemidir.

Bu yöntemle yaklaşık 20 bin gen tarana bilmektedir. Bilinen genetik yani kalıtsal hastalıkların embriyo da tanısını koyabilmek en uygun yöntemdir. Cinsiyet belirlemek için kullanılmaz. Pahalı olması ve 20 gün kadar bekleme süresi olması dezavantajıdır.

Diğer Yöntemler

MicroSort Yöntemi;

Geliştirilen bir cihaz yardımıyla Y (erkek) ve X (kız) kromozomlarını taşıyan spermleri ayırmaya çalışan bir metottur. Spermler (gradient) elektriksel yüklerine göre ayrılmakta, daha sonra aşılama (IUI) veya tüp bebek (IVF-ICSI) yöntemi ile işlem tamamlanmaktadır. Bu yöntemin başarı şansı, kız çocuk için ’, erkek çocuk için olarak gösterilmektedir. Ancak sonuçlar ve başarı şansı açısından güvenilir olmayıp yanılma payı olduğu için çok fazla tercih edilmemektedir. Maliyeti çok yüksektir. Bu tekniği bulan şirket bir ABD şirketi olup kendi ülkesinin sağlık otoritesinden (FDA) aldığı izni iptal edilmiştir.

Shettles metodu:

Zamanlama metodu olarak da tanımlanmaktadır. X (Kız) ve Y (Erkek) kromozomu taşıyan spermlerin hız ve dayanıklılığı üzerine oluşturulmuştur. Kız bebek isteyenler için yumurtlama olduktan 2-4 gün önce, erkek bebek için ise yumurtlama işleminden 1 gün önce karı kocanın birlikte olmaları tavsiye edilmektedir. Spermlerin böyle bir düzen içinde hareket ettiklerini düşünmek en azından safdillik olacaktır. Erkek kromozomu taşıyan spermlerin daha dayanıksız ve daha erken öldükleri düşüncesine dayanır ki ispatlanamamış bir bilgi olarak kalmıştır.

Gebelik Oluştuktan Sonra Tanı yöntemleri;
(CVS)

En bilinen yöntem CVS (Koryon Villus Sampling) dir. 9-11 haftalık gebelerde daha sonra plasenta adını alacak olan koryon villüslerinden çok küçük bir parça almaya dayanır. Bu, gebeliklerde bazı hastalıkların erken tanısı ve müdahalesi için geliştirilmiştir. Cinsiyeti erken belirleme için de kullanılmaktadır. Down sendromu ve en sık rastlanan hastalıkların tanısına yardımcı olur.

Ayrıca henüz kullanıma girmemiş anne kanıyla tanı koyabilen bir metot ya da teknik henüz deneysel olarak kullanılmakta olup etik olup olmadığı tartışılmaktadır.

Spermlerin içinde albümin bulunan özel bir sıvı ile yıkanması ve ayrıştırılması ilkesine dayanan bu yöntem henüz bilimsel olarak kanıtlanamamıştır. İstenilen cinsiyeti seçme olasılığı olarak p civarı gösterilmektedir. Kullanılan solüsyonların içeriğinin erkek kromozomu yani Y kromozomu taşıyan spermleri ayıracağı savından yola çıkılır.

Cinsiyet Belirleme

Çin takvimi; Ericsson Albümin metodu;

Çin de bulunduğu düşünülen bu takvim, bağnaz kişilerce kullanılmıştır. Anne yaşı ile gebe kalınan ay arasında bebeğin cinsiyetini tahmin etme anlamında bir ilişki olduğu iddia edilmektedir. Hiçbir bilimsel temele dayanmayan bu yöntem, zaten P olan şansı değiştirmemektedir. Her ne kadar hastaların P si istediklerini elde etmekle beraber bu yöntemle hüsrana uğrayanların sayısı da P dir. Çiftlerin asla bu metoda  güvenmemesi gerekmektedir.

Cinsiyetin belirlenmesi yada cinsiyet seçimi yapılması KKTC kanunları gereği uygulanmamaktadır.