İnsanlar arasında giderek yaygınlaşan infertilite, halk arasındaki adıyla kısırlık adeta çağımızın sorunu haline gelmiştir. Bu sorunun gün geçtikçe artması, beslenmedeki bozukluklar, stres faktörünün giderek artması, yaşanan psikolojik sorunlar, düzensiz hayat tarzı, genetik yapının giderek bozulması gibi nedenlere bağlı olabilir. Tüm bu sebeplerin yanında açıklanamayan yani hiçbir sebebe bağlı olmaksızın çiftlerde infertilite (kısırlık) sorunu görülmektedir. Çocuk sahibi olmak isteyip olamayan çifteler bu sorunla karşı karşıya kaldıklarında hem psikolojik hem de sosyolojik anlamda çok fazla sıkıntı yaşamaktadırlar. Her ne kadar toplumlar giderek her anlamda gelişme gösterseler de çiftler üzerinde zaman zaman çocuk sahibi olamama konusunda çeşitli sosyal çevre baskısına maruz kalabilmekte bu baskı da çiftlerin zaten var olan stres durumlarını çok fazla etkilemektedir.
Çocuk sahibi olmak isteyip olamayan çiftlerin bebek sahibi olabilmeleri için birçok tedavi yöntemi mevcuttur. İnfertilitenin nerden kaynaklandığına bağlı olarak aşılama tedavisi, tüp bebek tedavisi, sperm ve yumurta donasyonu gibi yöntemler günümüzde birçok çiftin çocuk sahibi olabilmelerine olanak sağlamıştır. Merkezimizde de bu yöntemler uygulanmakta oldukça yüksek başarı oranıyla çiftlerin çocuk sahibi olmalarına yardımcı olmaktayız. Bu sayılan yöntemlerin yanı sıra embriyo donasyonu da uyguladığımız bir diğer tedavi yöntemidir.
Embriyo Donasyonu Nedir?
Embriyo yani cenin baba adayındaki sperm hücresinin anne adayındaki yumurtayı döllemesiyle oluşan en küçük canlı modelidir.
Embriyo donasyonu da bağışçı bir kadından alınan yumurta ile bağışçı bir erkekten alınan spermin laboratuvar ortamında döllenmesi sağlanarak oluşan sağlıklı embriyonun doğuracak kadına transfer edilmesi işlemidir. Ya da taşıyıcı anne yoluyla da embriyo donasyonu yöntemi uygulanılarak çocuk sahibi olunabilir.
Bu tedavi yönteminden önce çocuk sahibi olmak isteyip olamayan çiftelere farklı tedavi yöntemleri uygulanabilir. Kadın ve erkekteki üreme hücrelerinin durumuna bakılır. Ya da infertiliteye neden olabilecek diğer rahatsızlıkların var olma durumuna göre temelde yatan sağlık sorunları araştırılarak bunlar tedavi edilir. Sorunların boyutuna göre tedavi yöntemleri belirlenir. Anne ve baba adayındaki üreme hücrelerinin var olma durumlarında Aşılama ve tüp bebek yöntemleri ile çiftlerin bebek sahibi olmaları sağlanabilir. Her iki yöntemde de anne ve baba adayında üreme hücrelerinin var olması gerekmektedir. Uygulanan çeşitli yöntemlerle anne adayındaki yumurta ile baba adayındaki spermin buluşması sağlanarak gebelik elde edilir. Bu tedaviler anne ve baba adayının hücreleri kullanılarak uygulanan üremeye yardımcı tedavi yöntemleridir.
Fakat bazı durumlarda bu tedavi yöntemleri hamilelikle sonuçlanmayabilir. O zaman sperm donasyonu, yumurta donasyonu, embriyo donasyonu gibi yöntemler çiftlerin bebek sahibi olmaları için uygulanabilir.
Yumurta donasyonu işlemi anne adayında yumurta ve yumurtalıklarda üremeye engel bir durum olması halinde, bir donörden alınan yumurtanın baba adayından alınan sperm ile döllenmesiyle oluşan embriyonun anne rahmine transfer edilerek gebeliğin sağlandığı bir yöntemdir. Özellikle kadında erken menopoz olması durumunda uygulanan bir tedavi yöntemidir.
Sperm donasyonu işlemi ise baba adayında sperm hücrelerinin olmaması durumunda sperm bankalarından alınan baba adayının özelliklerine uygun olarak seçilen sperm hücresi ile anne adayının yumurtaları döllenerek gebeliğin sağlanması yöntemidir. Yumurta donasyonu işleminin tam tersidir aslında.
Embriyo donasyonu anne ve baba adayının her ikisinde de üreme hücrelerinde problem olduğu yani çiftlerin hem yumurtaları hem de spermleriyle gebeliğin gerçekleşmesinin mümkün olmadığı durumlarda bağışçılardan alınan sağlıklı sperm ve yumurta hücrelerinin birleştirilerek oluşan embriyonun anne adayının rahmine transfer edilmesi ile oluşan üremeye yardımcı tedavi yöntemidir. Anne ve baba adayının fiziksel özelliklerine uygun olarak seçilen sperm ve yumurta hücreleri birleştirilerek oluşan embriyo 3-5 gün içersinde anne adayının rahmine transfer edilir. Hiçbir şekilde çocuk sahibi olamayacaklarını düşünen çiftlerin çocuk sahibi olmalarını sağlayan bir yöntemdir.
Embriyo Donasyonu Kimlere Yapılır?
Yumurta ve sperme ihtiyaç duyan çiftlere embriyo donasyonu uygulanmaktadır. Çeşitli genetik rahatsızlıkları nedeniyle çocuk sahibi olamayan, yumurta ve spermlerinde genetik problem olan kişilerle yalnız olan insanlara da embriyo transferi yapılmaktadır. İleri yaşlarda olan ve yumurtası hiç olmayan kadınların da embriyo transferi ile hamile kalmaları sağlanmaktadır.
Embriyo donasyonu için alıcı kişilerin seçtikleri insanlardan alınan sperm ve yumurta hücrelerinden oluşan embriyolar kullanılmaktadır. KKTC yasalarına göre önceden hazırlnamış ve dondurulmuş kişilerin kullanmayıp bağışladığı embriyoları kullanmak yasaktır ve kliniğimizde bu tür embriyolar embriyo donasyonunda kesinlikle kullanılmamaktadır.
Embriyo Donasyonu Nasıl Uygulanır, Aşamaları Nelerdir?
Embriyo donasyonunda süreç alıcı kişinin yani bebeği taşıyacak kadının hazırlanması süreciyle başlar. Anne adayının testleri ile süreç başlamış olur.
Öncelikle rahim içerisinde bebeği taşımaya engel bir durumun olup olmadığı ya da gebelik sürcinde yaşanabilecek rahimden kaynaklı bir sorun olup olmadığının anlaşılması için HSG uygulanır. Bu işlemle birincisi taşıyıcı kadının rahminde şekil bozukluğu olup olmadığı veya miyom polip gibi rahimde yer teşkil eden yapıların varlığının olup olmadığı kontrol edilir. Eğer bu gibi durumlar varsa histereskopi yöntemi ile bu sorunlar giderilebilir. Bu gibi problemler erken doğuma neden olduğundan tek embriyo transferi yapılması gerekebilir. İkinci daha önceden kadının bir kürtaj, ameliyat gibi bir operasyon geçmişinden kaynaklı rahimde yapışıklık olma durumunun olup olmadığı tespit edilir. Bu tür sorunlar varsa bunlar giderilmeden embriyo transferi yapmak doğru olmaz.
Bulaşıcı hastalıkların tespiti için testler, tiroit testleri, biyokimya ve hematoloji testleri uygulanan taşıyıcı kadına standart testler yapılır.
Ardından fiziki muayeneye geçilir. Öncelikle taşıyıcı kadının tıbbi ve aile geçmişi alınır. Şüphe uyandıran durumlarda diğer uzman hekimlerle görüş alışverişinde bulunulur. İhtiyaç duyulması halinde tetkikler yapılabilir. Yapılan tetkikler ve değerlendirmeler sonucu taşıyıcı kadının gebeliği sorunsuzca geçirip geçiremeyeceği değerlendirilir. Bu yapılan işlemlerin amacı taşıyıcı kadının gebeliği sorunsuzca geçirmesidir.
Yumurta bağışçısının yani donörün hazırlanması işlemi bağışçının belirlenmesi ile başlar. Alıcı çiftin özelliklerine göre yumurta ve sperm seçilmesi çok önemlidir. Kan grubu, ten rengi, göz rengi gibi fiziksel özelliklere göre yumurta ve sperm seçilir. İlerde sosyolojik ve psikolojik anlamda çiftin ve dünyaya gelecek çocuğun problem yaşamaması için donör seçimi oldukça önemlidir. Embriyo donasyonu için yumurta bağışçısına çeşitli testler yapılır. Serolojik testler, hematolojik testler ve genetik testler yumurta bağışçısına yapılır. Ayrıca yine yumurta bağışçısının psikolojik durumunun değerlendirilmesi için psikolojik testler yapılmaktadır. Bu testlerle kalıtım yoluyla aktarılan psikolojik rahatsızlıkların olup olmadığı kontrol edilir. Şizofreni, kişilik bozuklukları, paranoya, oligofreniler ve siklofrenik gibi kalıtım yoluyla aktarılabilen rahatsızlıklar taranır. İstenilmesi durumunda IQ testi de bağışçılara uygulanabilmektedir. Ayrıca kliniğimizde en az lise mezunu olan donörlerin bağışları kullanılmaktadır.
Embriyo Donasyonunda Donör Seçimi Nasıl Yapılmaktadır?
Embriyo donasyonunda en önemli şart donörün yaşıdır. Kliniğimizde 30 yaş üzeri donör kullanmamaktayız. Donörlerin genç yaşta olması başarıyı arttıran en önemli faktördür. Genç donör kullanılması dünyaya gelecek bebekte ortaya çıkma ihtimali olan kalıtsal rahatsızlık riskini de azaltmaktadır. Donörlerin daha önceden sağlıklı çocuklarının olması da kalıtsal rahatsızlıkların görülme ihtimalini düşüren bir diğer unsurdur.
Hastalarımız kısa boylu bağışçıları tercih etmemektedirler. Klniğimizde 165 cm’ den uzun donörlerin bağışlarını kullanmaktayız.
İleride sosyolojik ve psikolojik sorun yaşanmaması için çiftlerin fiziksel özelliklerine uygun donör seçimi de oldukça önemli bir konudur.
Ayrıca kliniğimizde donör seçimi için dikkat ettiğimiz bir diğer konu da bağışçılarımızın eğitim düzeyidir. Eğitim düzeyi zeka düzeyini direk gösteren bir ölçüt olmamakla birlikte seçici diye nitelendirilen okullardan mezun olmak kısmen de olsa bağışçının zekasını da yansıtan bir unsur olabilir.
Embriyo Donasyonu Hakkında Sık Sorulan Sorular
Embriyo donasyonu nedir?
Embriyo donasyonu, bağışçı kadından alınan yumurta ile bağışçı erkekten alınan spermin laboratuvar ortamında döllenmesiyle oluşturulan embriyonun, gebeliği taşıyacak kadının rahmine transfer edilmesi işlemidir. Bu yöntem, hem yumurta hem de sperm hücreleriyle gebelik elde edilemeyen durumlarda uygulanabilir.
Embriyo donasyonu kimlere uygulanır?
Embriyo donasyonu; hem yumurta hem de sperm hücrelerinde gebeliğe engel sorun bulunan çiftlere, genetik hastalık riski taşıyan kişilere, ileri yaş nedeniyle yumurta rezervi kalmamış kadınlara ve uygun tıbbi değerlendirme sonrası çocuk sahibi olmak isteyen kişilere uygulanabilir.
Embriyo donasyonu hangi durumlarda tercih edilir?
Embriyo donasyonu, anne adayının yumurtalarının ve baba adayının spermlerinin gebelik için uygun olmadığı durumlarda tercih edilir. Tekrarlayan tüp bebek başarısızlıkları, ciddi yumurta ve sperm problemleri, genetik hastalık riski veya ileri yaş gibi durumlarda embriyo donasyonu değerlendirilebilir.
Embriyo donasyonu nasıl yapılır?
Embriyo donasyonunda önce alıcı kadının rahmi gebeliğe hazırlanır. Daha sonra alıcı çiftin fiziksel özelliklerine uygun yumurta ve sperm donörleri seçilir. Donörden alınan yumurta ve sperm laboratuvar ortamında döllenir, oluşan sağlıklı embriyo 3-5 gün içinde alıcı kadının rahmine transfer edilir.
Embriyo donasyonu tüp bebek tedavisi midir?
Evet. Embriyo donasyonu, tüp bebek tedavisi kapsamında uygulanan yardımcı üreme yöntemlerinden biridir. Standart tüp bebek tedavisinden farkı, embriyonun alıcı çiftin kendi yumurta ve spermiyle değil, bağışçı yumurta ve bağışçı sperm ile oluşturulmasıdır.
Embriyo donasyonu ile yumurta donasyonu arasındaki fark nedir?
Yumurta donasyonunda donörden alınan yumurta, baba adayının spermiyle döllenir. Embriyo donasyonunda ise hem yumurta hem de sperm bağışçılardan alınır. Yani embriyo donasyonu, çiftin hem yumurta hem de sperm hücreleriyle gebelik elde edemediği durumlarda uygulanabilir.
Embriyo donasyonu ile sperm donasyonu arasındaki fark nedir?
Sperm donasyonunda anne adayının yumurtası kullanılır ve donör spermiyle döllenme sağlanır. Embriyo donasyonunda ise hem yumurta hem de sperm donörlerden sağlanır. Bu nedenle embriyo donasyonu, her iki üreme hücresinde de sorun bulunan durumlarda tercih edilebilir.
Embriyo donasyonu öncesi alıcı kadına hangi testler yapılır?
Embriyo donasyonu öncesinde alıcı kadının rahim yapısı, genel sağlık durumu ve gebeliğe uygunluğu değerlendirilir. HSG, ultrason muayenesi, bulaşıcı hastalık testleri, tiroit testleri, biyokimya ve hematoloji testleri yapılabilir. Amaç, rahmin embriyo transferi ve gebelik için uygun olup olmadığını belirlemektir.
Embriyo donasyonu öncesi HSG neden yapılır?
HSG, rahim içinde gebeliği engelleyebilecek bir şekil bozukluğu, yapışıklık, miyom veya polip gibi durumları değerlendirmek için yapılır. Rahim içinde gebeliğe engel bir sorun varsa, embriyo transferinden önce bu sorunun tedavi edilmesi gerekebilir.
Embriyo donasyonunda rahim hazırlığı nasıl yapılır?
Embriyo donasyonunda alıcı kadının rahmi embriyo transferine uygun hale getirilir. Rahim iç tabakasının embriyoyu kabul edebilecek yapıya ulaşması için doktor kontrolünde ilaç tedavisi ve ultrason takipleri yapılabilir. Hazırlık süreci kişinin sağlık durumuna göre planlanır.
Embriyo donasyonunda donör seçimi nasıl yapılır?
Embriyo donasyonunda yumurta ve sperm donörleri, alıcı çiftin fiziksel özellikleri ve tıbbi ihtiyaçları dikkate alınarak seçilir. Kan grubu, ten rengi, göz rengi, boy, genel sağlık durumu, genetik geçmiş ve test sonuçları donör seçiminde değerlendirilebilir.
Embriyo donasyonunda donörlere hangi testler yapılır?
Embriyo donasyonu için donörlere serolojik testler, hematolojik testler, genetik testler ve psikolojik değerlendirmeler yapılabilir. Bu testlerle hem tıbbi uygunluk hem de kalıtsal veya bulaşıcı hastalık riskleri değerlendirilir.
Embriyo donasyonunda psikolojik değerlendirme yapılır mı?
Evet. Donör seçiminde psikolojik değerlendirme önemli bir aşamadır. Kalıtsal geçiş gösterebilecek ciddi psikolojik rahatsızlıkların olup olmadığı araştırılabilir. Bu değerlendirme, tedavi sürecinin güvenli ve sağlıklı ilerlemesi için yapılır.
Embriyo donasyonunda donör yaşı neden önemlidir?
Donör yaşı, embriyo kalitesi ve tedavi başarısını etkileyebilen önemli faktörlerden biridir. Genç donörlerden elde edilen yumurtalar, embriyo gelişimi ve gebelik şansı açısından avantaj sağlayabilir. Bu nedenle donör seçimi kişiye özel ve titizlikle yapılır.
Embriyo donasyonunda fiziksel özelliklere göre seçim yapılabilir mi?
Evet. Embriyo donasyonunda alıcı çiftin ten rengi, göz rengi, kan grubu, boy ve genel fiziksel özelliklerine uygun donör seçimi yapılabilir. Bu seçim, ileride aile ve çocuk açısından sosyal ve psikolojik uyumu desteklemek amacıyla önemsenir.
Embriyo donasyonunda hazır dondurulmuş embriyolar kullanılır mı?
KKTC’deki yasal düzenlemeler kapsamında, önceden hazırlanmış ve başka kişiler tarafından kullanılmayıp bağışlanmış dondurulmuş embriyoların kullanımı yasaktır. Bu nedenle embriyo donasyonu sürecinde alıcı kişiler için özel olarak seçilen yumurta ve sperm hücrelerinden embriyo oluşturulur.
Embriyo donasyonu kaç günde transfer edilir?
Embriyo donasyonunda yumurta ve sperm laboratuvar ortamında döllendikten sonra embriyo gelişimi takip edilir. Oluşan embriyo genellikle 3. veya 5. gün içinde alıcı kadının rahmine transfer edilebilir. Transfer zamanı embriyo gelişimi ve doktor değerlendirmesine göre belirlenir.
Embriyo donasyonu ile gebelik normal gebelikten farklı mıdır?
Embriyo donasyonu ile gebelik oluştuktan sonra takip süreci normal gebelik takibine benzer şekilde devam eder. Gebeliğin oluşma yöntemi farklıdır; ancak embriyo rahme tutunduktan sonra gebelik süreci anne adayının sağlık durumuna göre izlenir.
Embriyo donasyonunda başarıyı etkileyen faktörler nelerdir?
Embriyo donasyonunda başarıyı etkileyen faktörler arasında alıcı kadının rahim yapısı, genel sağlık durumu, donörlerin yaşı ve tıbbi uygunluğu, embriyo kalitesi, laboratuvar koşulları ve embriyo transfer süreci yer alır. Bu nedenle tedavi planı kişiye özel hazırlanmalıdır.
Embriyo donasyonu genetik hastalık riski olan çiftler için uygun mudur?
Evet. Yumurta veya sperm hücrelerinde genetik problem bulunan çiftlerde embriyo donasyonu bir seçenek olarak değerlendirilebilir. Bu yöntemde bağışçı hücrelerden embriyo oluşturulduğu için genetik hastalık aktarımı riski tedavi planına göre azaltılabilir.
Embriyo donasyonu gizli bir süreç midir?
Evet. Embriyo donasyonu sürecinde gizlilik temel ilkelerden biridir. Donörlerin ve alıcı kişilerin kimlik bilgileri korunur. Tarafların kişisel bilgileri paylaşılmaz ve süreç mahremiyet esasına göre yürütülür.
Embriyo donasyonu için onam formu imzalanır mı?
Evet. Embriyo donasyonu tedavisinde alıcı kişiler süreç, uygulanacak işlemler, yasal sorumluluklar ve gizlilik esasları hakkında bilgilendirilir. Tedaviye başlamadan önce gerekli onam formlarının imzalanması gerekir.
Embriyo donasyonu bebek sahibi olamayan çiftler için çözüm olabilir mi?
Embriyo donasyonu, kendi yumurta ve spermleriyle gebelik elde edemeyen çiftler için etkili bir yardımcı üreme yöntemi olabilir. Uygun donör seçimi, doğru rahim hazırlığı ve deneyimli laboratuvar koşullarıyla gebelik şansı artırılabilir.
Embriyo donasyonu kişiye özel planlanır mı?
Evet. Embriyo donasyonu her hasta veya çift için kişiye özel planlanır. Alıcı kadının sağlık durumu, rahim yapısı, fiziksel özellikler, donör seçimi, embriyo gelişimi ve transfer zamanı birlikte değerlendirilerek tedavi süreci oluşturulur.
