İnfertilite (Kısırlık) çiftlerin bir yıl korunmadan düzenli cinsel ilişkiye rağmen çocuk sahibi olamamaları olarak tanımlanabilir. İnfertilite birçok nedene bağlı olarak gelişebilen bir durumdur. Bazen de hiçbir nedene bağlı olmaksızın da infertilite gelişebilir. Günümüzde infertilite (kısırlık) bazı tedavi yöntemleri ile üstesinden gelinebilecek bir durumdur. Kadında infertilite yumurtalık rezervlerinin yeterli olmaması, çeşitli rahatsızlıklar nedeniyle yumurtalıkların zarar görmesi sonucu yumurta oluşamaması gibi bazı durumlarda ortaya çıkabilir. Erkekte ise sperm sayısının yetersizliği, hareketsizliği ya da menide hiç sperm olmaması infertilite nedeni olmaktadır. Yani erkekte infertilite erkeklerin bazı sebeplere bağlı olarak baba olamaması durumu olarak tanımlanabilir. Bu durum çiftlerde psikolojik ve sosyolojik anlamda çiftleri olumsuz anlamda etkileyen bir durum olmaktadır. Erkeğin baba olmaya engel teşkil eden bu problemleri genetik nedenlerle ortaya çıkmış olabileceği gibi sonradan geçirilen bir hastalık sonucu da ortaya çıkabilir. Erkekte oluşan bu durum sperm testi ile tespit edilebilir. Tanılanan bu durum çeşitli tedavi yöntemleri ile tedavi edilebilir. Kimi zaman ilaç tedavisi ile üstesinden gelinebilecek bu sorun kimi zaman da tüp bebek tedavisi ile giderilebilir. Ancak bazı durumlarda uygulanan bu tedavi yöntemlerine rağmen erkekteki infertilite tedavi edilemez. Erkekte hiç canlı spermin olmadığı durumlarda bu tedavi yöntemleri işe yaramaz. Bu durumlarda çocuk sahibi olmak isteyen çiftler için sperm donasyonu bir çözüm olmaktadır.
Sperm Donasyonu Nedir?
Sperm donasyonu, erkekte çeşitli nedenlerden ötürü hiç canlı spermin bulunmadığı durumlarda sperm bankasından kişinin fiziksel özelliklerine, etnik kökenine, kan grubuna uygun sperm hücresi seçilerek anne adayından alınan yumurta ile döllenmesi sağlanarak embriyo haline geldikten sonra annenin rahmine transfer edilmesi durumudur.
Erkeğin çeşitli rahatsızlıklardan dolayı geçirdiği ağır tedaviler spermleri olumsuz etkileyebilmektedir. Ya da genetik faktörler nedeniyle erkekte hiç canlı sperm hücresi bulunmayabilir. Bu durumda sperm donasyonu erkeğin baba olması için bir çözüm olmaktadır.
Sperm Donasyonu Kimlere Uygulanabilir?
- Sperm donasyonu erkekte sperm testleri sonucu hiç canlı spermin tespit edilmediği durumlarda sık sık uygulanabilen bir metottur.
- Evlilik yapmamış ve evlilik düşünmeyen kadınlarda kendi istekleri doğrultusunda sperm bağışı ile anne olmaları için kullanılan bir yöntemdir.
- Sperm sayısı, kalitesi, hareketsizliği nedeniyle çeşitli tedavi yöntemleri denenmiş fakat başarılı sonuç alınamamış durumlarda başvurulan bir yöntemdir. Bazı durumlarda erkekte karşılaşılan infertilite problemi ilaç tedavisi ya da tüp bebek yöntemi ile tedavi edilemeyebilir. Bu durumda sperm donasyonu uygulanabilir.
Erkekte İnfertilite (Kısırlık) Nedenleri
Erkekte infertilite (kısırlık) farklı nedenlere bağlı olarak gelişebilir.
Sperm çıkışı (ejakulasyon) olmaması: Anejakülasyon olarak da tanınan, diyabet gibi endokrin tabanlı rahatsızlıklar sonucu, sinir sistemine zarar veren rahatsızlıklar nedeniyle, omurilik zedelenmelerinde veya bazı ilaç tedavilerinin yoğun olarak uygulandığı durumlarında ilişki gerçekleşmesine rağmen sperm çıkmaması durumudur. Uygulanacak bazı yöntemlerle tedavi edilebilir.
Yapısal bozukluklar: Genetik nedenlere ya da doğuştan olan yapısal bazı sebepler hamile kalmayı engelleyen durumların başında gelir. Bunların arasında spermin yapısında bulunan yapısal bozukluklar bulunur. Yani spermin şeklinin normalden farklı olması spermde anomaliler olabileceğini gösterebilir. Şekli bozuk olan spermler her erkekte görülebilir. Yüzdelik oran burada önemlidir. Yapılacak analizlerle belirlenip normal spermler ayıklanarak aşılama ya da tüp bebek tedavisi ile çözülebilecek bir durumdur.
Spermde hareket bozuklukları: Sperm analizlerinde incelenen durumlardan biri de spermin hareket durumudur. Sperm hareketsizliği gebe kalmaya engel bir durumdur. Sperm hareketleri arttırılabilmekle birlikte bunun olamayacağı durumlar da olabilmektedir. Bu durumda tüp bebek tedavisi uygulanabilir.
Sperm üretim bozuklukları: Doğuştan ya da sonradan farklı nedenlerle erkekte sperm üretiminde olan bozukluklar infertiliteye neden olmaktadır.
Sayı olarak spermin yetersiz olaması: Doğal yollardan hamile kalınabilmesi için sperm sayısının 20 milyon üzerinde olması gerekmektedir. Sperm sayısı 20 milyonun altında ise sperm azlığından bahsedilebilir. Sperm sayısının az olduğu durumlarda doğal yollardan hamile kalmak çok güçtür. Kullanılan bazı ilaçlarla sperm sayısı arttırılıp doğal yollardan gebelik elde edilebilir. Fakat bazı durumlarda sperm sayısı oldukça düşüktür ve ilaçla da bu sayı arttırılamaz. bu durumlarda tüp bebek tedavisi yöntemiyle sağlıklı gebelikler elde edilebilir.
Sperm yokluğu (Azospermi): Hastalıklarda kullanılan kemoterapi, radyo terapi gibi ağır tedavi yöntemlerinden sonra, ergenlik döneminde geçirilen ateşli hastalıklar nedeniyle, geçirilen cerrahi bir operasyon nedeniyle, kaza sonucu ya da tamamen genetik nedenlerle erkekte sperm üretimi durmuş olabilir. Bu durum azospermi olarak tanımlanır. Bu durumda sperm üretimi tamamen durduğu için erkekte sperm üretimi sağlanamaz. Bu sorunu yaşayan çiftlerin çocuk sahibi olabilmeleri için uygulanacak ek yöntem sperm donasyonudur. Bu yöntemle çiftler hiçbir sosyal baskıya maruz kalmadan ve çevresel etkilerden uzak kalarak çocuk sahibi olabilirler.
Sperm Bağışı Nasıl Yapılır?
Sperm donasyonu ya da sperm bağışı işlemine karar vermeden önce erkekteki sperm durumunu tespit etmek için bazı tetkikler yapılır. Mastürbasyon ya da üroloji uzmanlarının yardımıyla erkekten seminal sıvı alınması ile işleme başlanır. Alınan seminal sıvıda laboratuvar ortamında sperm bulunmaya çalışılır. Bu tetkikler sonucu sperm bulunmaması durumunda diğer cerrahi metotlar uygulanmaya geçilir. Kliniğimizde uygulanan bu cerrahi yöntemlerden şimdiye kadar oldukça olumlu sonuçlar elde edilmiştir. Günümüzde kök hücre çalışmaları ile sperm üretimi çalışmaları devam etmektedir. Bu çalışmalardan olumlu sonuçlar alınmakla beraber halen yeterli düzeye ulaşmamışır.
Sperm Donasyonu Uygulaması
Sperm donasyonu yapılacak çiftler bu işleme karar verdiklerinde doktorumuz tarafından işlemle ilgili bilgilendirilir. Donör hakkında da bilgilendirme yapılır. Çiftler eğer isterse donörle ilgili fiziksel yapı, yapılan test sonuçları, vücut yapısı, kan grubu gibi bilgileri uzmandan alabilir. İşleme henüz başlanmadan çiftlerin donasyonu gönüllü olarak kabul ettiklerine ve yapılacak işlemle ilgili bilgilendirme yapıldığına dair izin belgesi doldurarak çift tarafından imzalanır. Bundan sonra uygulanacak olan tedavi standart tüp bebek tedavisinde uygulanan yöntemlerdir. Yumurtanın gelişimi ve olgunlaşması için ilaç tedavisine başlanır. Yumurtalar 10- 12 gün sonra istenilen boyuta geldiğinde yumurtaların çatlatılması için bir iğne yapılır. Bunu takip eden 1- 2. günde çatlayan yumurtalar toplanır. Aynı gün sperm donasyonu için alınan spermler yumurtalar ile döllenir. Döllenme sonucu oluşan embriyo anne adayının rahmine transfer edilir. Bu işlemden 12- 14 gün sonra gebelik testi yapılır. Gebeliğin gerçekleşmesi sonrasında gebeliğin takibi doğal yollardan hamilelik gerçeklemiş gibi devam edebilir. Gerçekleşen gebeliğin gebe kalma yöntemi haricinde normal gebelikten hiçbir farkı yoktur.
Sperm donasyonu ile çocuk sahibi olamayan çiftlerin çocuk sahibi olabilmeleri mümkün hale gelmiştir. Uygulanan ilaç tedavileri ve tüp bebek tedavisi sonrası eğer ki yanıt alınamıyorsa başvurulacak diğer bir yöntem sperm donasyonudur. Çiftler çocuk sahibi olmak isteyip olamadıkları durumlarda daha gergin ve kırılgan olmaktadırlar. Oldukça stresli geçen tedavi süreci bu nedenle insanların psikolojik anlamda çok daha fazla yıpranmalarına sebep olacaktır. Bu sıkıntılar çiftlerin yakınları tarafından bile bilinmediği için çocuk sahibi olamayan çiftler yavaş yavaş sosyal olarak da yalnızlaşmaktadır. Merkezimizde uyguladığımız sperm donasyonu ile çocuk sahibi olamayacaklarını düşünen çiftlerin çocuk sahibi olmalarını sağlıyoruz. Çiftler arasında bile zor konuşulan hassas bir konu olan bu durumda mahremiyete ve gizliliğe oldukça önem vermekteyiz. Kişisel bilgiler hiçbir zaman kliniğimiz tarafından paylaşılmamaktadır.
Sperm Donasyonu Hakkında Sık Sorulan Sorular
Sperm donasyonu nedir?
Sperm donasyonu, erkekte canlı sperm bulunmadığı veya mevcut spermlerle gebelik elde edilemediği durumlarda, sperm bankasından seçilen uygun donör sperminin anne adayından alınan yumurta ile döllenmesi işlemidir. Oluşan embriyo daha sonra anne adayının rahmine transfer edilir.
Sperm donasyonu kimlere uygulanır?
Sperm donasyonu; erkekte hiç canlı sperm bulunmaması, sperm sayısı ve kalitesinin gebelik için yetersiz olması, genetik nedenlerle sperm üretiminin olmaması veya daha önce uygulanan tedavilerden sonuç alınamaması durumlarında uygulanabilir. Ayrıca evlilik yapmamış ve kendi isteğiyle anne olmak isteyen kadınlar için de değerlendirilebilir.
Azospermi durumunda sperm donasyonu yapılabilir mi?
Evet. Azospermi, menide sperm hücresinin bulunmaması durumudur. Cerrahi yöntemler veya diğer tedavilerle canlı sperm elde edilemezse, çocuk sahibi olmak isteyen çiftler için sperm donasyonu bir seçenek olabilir.
Sperm donasyonu nasıl yapılır?
Sperm donasyonu sürecinde önce anne adayının yumurtaları ilaçlarla geliştirilir. Yumurtalar uygun olgunluğa ulaştığında toplanır ve seçilen donör spermiyle laboratuvar ortamında döllenir. Oluşan embriyolar uygun zamanda anne adayının rahmine transfer edilir.
Sperm donasyonu tüp bebek tedavisi midir?
Evet. Sperm donasyonu, tüp bebek tedavisi kapsamında uygulanan bir yardımcı üreme yöntemidir. Standart tüp bebek tedavisinden farkı, döllenme işleminde baba adayının spermi yerine donör sperminin kullanılmasıdır.
Sperm donasyonu hangi durumlarda tercih edilir?
Sperm donasyonu; erkekte sperm üretiminin olmaması, sperm hareketliliğinin veya kalitesinin çok düşük olması, genetik hastalık riski bulunması, kemoterapi veya radyoterapi sonrası sperm üretiminin zarar görmesi ve diğer tedavilerden sonuç alınamaması durumlarında tercih edilebilir.
Erkek infertilitesi sperm donasyonu ile çözülebilir mi?
Bazı erkek infertilitesi durumlarında ilaç tedavisi, cerrahi yöntemler veya tüp bebek tedavisiyle sonuç alınabilir. Ancak canlı sperm elde edilemeyen veya tedaviye yanıt alınamayan durumlarda sperm donasyonu çocuk sahibi olmak için alternatif bir çözüm olabilir.
Sperm donasyonu öncesi hangi testler yapılır?
Sperm donasyonu öncesinde erkek için sperm analizi ve gerekli görülen ürolojik değerlendirmeler yapılır. Anne adayı için yumurtalık rezervi, rahim yapısı, hormonal durum ve genel sağlık değerlendirilir. Tedaviye başlamadan önce gerekli kan testleri ve bulaşıcı hastalık taramaları da yapılabilir.
Donör spermi nasıl seçilir?
Donör spermi seçilirken fiziksel özellikler, etnik köken, kan grubu ve tıbbi uygunluk gibi kriterler dikkate alınabilir. Amaç, anne adayı veya çift için en uygun donör sperminin belirlenmesidir.
Sperm donörünün bilgileri paylaşılır mı?
Sperm donasyonu sürecinde gizlilik esastır. Donöre ait kişisel kimlik bilgileri paylaşılmaz. Ancak çiftler, donörün fiziksel özellikleri, kan grubu ve yapılan test sonuçları gibi kimlik dışı bazı bilgiler hakkında bilgilendirilebilir.
Sperm donasyonu sürecinde gizlilik sağlanır mı?
Evet. Sperm donasyonu, mahremiyet ve gizlilik gerektiren hassas bir tedavi sürecidir. Kişisel bilgiler klinik tarafından korunur ve üçüncü kişilerle paylaşılmaz.
Sperm donasyonu ile oluşan gebelik normal gebelikten farklı mıdır?
Sperm donasyonu ile oluşan gebelik, gebelik oluştuktan sonra normal gebelik gibi takip edilir. Gebeliğin oluşma yöntemi farklıdır; ancak embriyo rahme tutunduktan sonra gebelik süreci doğal yolla oluşan gebelikten farklı değildir.
Sperm donasyonu sonrası gebelik testi ne zaman yapılır?
Embriyo transferinden yaklaşık 12-14 gün sonra gebelik testi yapılır. Test sonucuna göre gebeliğin gerçekleşip gerçekleşmediği değerlendirilir. Gebelik oluşursa takip süreci normal gebelik takibi şeklinde devam eder.
Sperm donasyonu bekar kadınlara uygulanabilir mi?
Evlilik yapmamış ve kendi isteğiyle anne olmak isteyen kadınlar sperm donasyonu yöntemini değerlendirebilir. Bu süreçte anne adayının sağlık durumu, yumurtalık rezervi ve tedaviye uygunluğu uzman hekim tarafından değerlendirilir.
Sperm donasyonu genetik hastalık riski olan durumlarda uygulanabilir mi?
Evet. Erkekte çocuğa geçme riski taşıyan ciddi genetik hastalıklar varsa, sperm donasyonu bir seçenek olarak değerlendirilebilir. Bu durumda tedavi kararı genetik değerlendirme ve uzman hekim görüşüyle verilmelidir.
Sperm yokluğu neden olur?
Sperm yokluğu; genetik nedenler, kemoterapi veya radyoterapi gibi ağır tedaviler, cerrahi operasyonlar, ateşli hastalıklar, kazalar, hormon bozuklukları veya sperm üretimindeki yapısal sorunlar nedeniyle ortaya çıkabilir. Kesin nedenin belirlenmesi için detaylı tıbbi değerlendirme gerekir.
Sperm hareket bozukluğu olan erkeklerde sperm donasyonu gerekir mi?
Her sperm hareket bozukluğunda sperm donasyonu gerekmez. Bazı durumlarda ilaç tedavisi, aşılama veya tüp bebek tedavisi uygulanabilir. Ancak mevcut spermlerle gebelik elde edilemediğinde veya canlı sperm kullanılamadığında sperm donasyonu değerlendirilebilir.
Sperm sayısı düşükse sperm donasyonu yapılır mı?
Sperm sayısı düşük olan her erkekte sperm donasyonu ilk seçenek değildir. Öncelikle sperm sayısını artırmaya yönelik tedaviler, aşılama veya tüp bebek yöntemleri değerlendirilebilir. Bu tedavilerden sonuç alınamazsa sperm donasyonu gündeme gelebilir.
Sperm donasyonu tedavisi ne kadar sürer?
Sperm donasyonu tedavisi, anne adayının yumurtalarının geliştirilmesiyle başlar. Yumurtalar genellikle 10-12 gün içinde uygun olgunluğa ulaşır. Yumurtalar toplandıktan sonra donör spermiyle döllenir ve oluşan embriyolar uygun zamanda rahme transfer edilir.
Sperm donasyonu işleminde onam formu imzalanır mı?
Evet. Sperm donasyonu tedavisine başlamadan önce çiftler veya anne adayı işlem hakkında detaylı şekilde bilgilendirilir. Tedaviyi gönüllü olarak kabul ettiklerine dair onam formu imzalanır.
Sperm donasyonu başarı oranını etkileyen faktörler nelerdir?
Sperm donasyonunda başarıyı etkileyen faktörler arasında anne adayının yaşı, yumurta kalitesi, yumurtalık rezervi, rahim yapısı, embriyo kalitesi, laboratuvar koşulları ve genel sağlık durumu yer alır. Tedavi planı bu faktörlere göre kişiye özel hazırlanmalıdır.
Sperm donasyonu psikolojik olarak zor bir süreç midir?
Sperm donasyonu, çiftler için duygusal açıdan hassas bir süreç olabilir. Erkek infertilitesi, çocuk sahibi olamama kaygısı ve tedavi süreci çiftleri psikolojik olarak etkileyebilir. Bu nedenle süreç boyunca doğru bilgilendirme, mahremiyet ve uzman desteği önemlidir.
Sperm donasyonu ile çocuk sahibi olmak mümkün mü?
Evet. Erkekte canlı sperm bulunmadığı veya mevcut tedavilerle gebelik elde edilemediği durumlarda sperm donasyonu ile çocuk sahibi olmak mümkün olabilir. Tedavinin uygunluğu, anne adayının sağlık durumu ve uzman değerlendirmesiyle belirlenir.
