Çocuk sahibi olmak isteyen çiftlerin, düzenli cinsel ilişkiye rağmen 1 yıl içinde gebelik elde edememesi durumunda infertiliteden şüphelenilir. Bu durumda bir hekime başvurularak gerekli testler yapılır ve konulan infertilite teşhisine uygun tedaviye başlanır. Günümüzde artık kısırlık tedavisi için oldukça etkili yöntemler kullanılarak bu sorun çözüme kavuşturulmaktadır. Uygulanan yöntemler sonucu çocuk sahibi olmak isteyip olamayan çiftlerin büyük çoğunluğu bu tedaviler ile çocuk sahibi olabilmektedir.
Geçmişten günümüze pek çok çift, çocuk sahibi olma konusunda zorluk yaşamaktadır. Bu durum birden fazla ya da tek bir nedenden kaynaklanabilir. Bazen de hiçbir neden olmaksızın gebelik oluşmayabilir. Bu durumda olan çiftler uzman bir hekime başvurduklarında tanı için gerekli tetkikler yapılarak çözüm için gerekli aşamalar hasta ve doktor tarafından birlikte belirlenir. Uygulanacak tedavi kişilere özel olduğundan bireysel tanılama ve değerlendirme çok önemlidir. Doktorlar hastaların test sonuçlarından ve belirtilerden yola çıkarak kişilere uygun tedavi yöntemleri belirlemektedir. Bu yüzden hasta ve doktor arasındaki iletişim oldukça önemlidir.
İnfertilite (kısırlık) teşhisi konulduktan sonra uygulanan yöntemlerden biri olan aşılama çocuk sahibi olmak isteyen çiftlerin sık sık başvurdukları bir tedavi şeklidir. Aşılama tedavisine başvuran çiftler de bebek sahibi olmaktadır. Erkekteki sperm hareketliliği ve sayısı ile kadının yaşının önemli olduğu bu yöntem laboratuvar ortamında gerçekleştirilir. Erkekten alınan spermler kadının rahmine yerleştirilerek uygulanan bir tedavi yöntemi olarak tanımlanabilir. Aşılama öncesi bazı tetkikler yapılır. Tetkiklerin sonucuna göre infertiliteye sebep olan ya da aşılamaya engel bir durumun olup olmadığı değerlendirilir. Yani bu yöntemin uygulanabilmesi için kadının tüplerinin tıkalı olmaması gerekir. Erkekte de spermin bu yöntem için uygun kalitede, sayıda ve hareketlilikte olması gerekmektedir. Ayrıca kadının yaşı, evlilik süresi, kadındaki yumurta sayısı da bu tedavi yöntemi için belirleyicidir.
Erkekten alınan uygun spermler, laboratuvar ortamında hazırlanarak kadının rahmine transfer edilir ve tüplere ulaşması sağlanır.
Aşılama tedavisi erkekte sertleşme sorunu olduğunda ya da az sayıda ve hareketliliği az olan sperm olması durumunda uygulanan bir yöntemdir. Bu yöntem öncesi mutlaka infertilite (kısırlık) teşhisinin konulması gerekir. Tedavi öncesi yapılacak testler oldukça önemlidir ve ihmal edilmemelidir. Yumurta uyarılması için yapılacak olan iğnelerin muhakkak doktor kontrolünde yapılması gerekmektedir. Sperm verilirken steril ortamlarda verilmesine dikkat edilmelidir. Doktor tavsiyesi ile cinsel perhiz gerekli ise uyulmalıdır.
Kadındaki yumurtaların düşük dozda haplar ya da iğnelerle uyarılması ile yumurta gelişimi sağlanır. Yumurta içeren keseler istenilen boyuta geldiğinde çatlatma iğnesi yapılarak yumurta olgunlaştırılır. Tam çatlama zamanında ise erkekten alınmış döllenme için uygun spermler laboratuvar ortamında kadının rahmine transfer edilir. Böylece döllenme için en uygun zaman sağlanır.
Aşılama yöntemi doğal bir yöntemdir. Sadece erkekten alınan sperm laboratuvar ortamında transfer için hazırlanır. Bu hazırlama sürecinde uygulanacak yöntem spermin kalitesine hızına ve sayısına göre belirlenir. Hazırlık yaklaşık 2 saat sürer. Kolay bir işlem olan sperm hazırlama süreci titiz ve dikkatli olunması gereken başarıyı etkileyen bir süreçtir. Bu sperm rahme ağrısız ve acısız enjekte edilir. Bu tam da yumurtanın yumurtalıklardan çıktığı zaman yapılır. Rahimle yumurta buluşur ve sperm yumurtayı döllerse embriyo oluşmuş olur. Embriyo ise rahime yapışırsa hamilelik oluşur.
Aşılama yönteminin uygulanacağı tedavi yaklaşık 15 gün kadar sürmektedir. Erkeğin sperm vermesi kadının ise birkaç kez ultrasonografi için ve en son sperm transferi için hekime gitmesi gerekir.
Kadında Aşılama Takibi Yapılması
Adet kanamasının 2- 3. Gününde yapılacak olan ultrason görüntülenmesi ile yumurtalıkların görüntüsüne bakılır. Yumurtalıklarda oluşmuş herhangi bir kist gibi olumsuz bir durum yoksa kullanılacak hap veya düşük dozda iğnelerle yumurtaların uyarılması sağlanır. Her gün aynı saatlerde yapılacak iğne yapılır ve bir hafta sonra yumurtalıkların ilaçlara verdiği reaksiyon ultrason görüntülenmesi ile kontrol edilerek değerlendirilir. Görüntüleme sonucu yumurtaların istenilen boyuta gelip gelmediği kontrol edilir. Eğer yumurta istenilen boyutlara ulaşmışsa çatlatma iğnesi denilen iğne yapılarak yumurtanın olgunlaştırılması sağlanır. Çatlatma iğnesinden sonra erkekten alınıp laboratuvar ortamında hazırlanan spermler ince bir kateter ile kadının rahmine transfer edilir. Bu işlem için anestezi gerekmez ve ağrısız bir prosedürdür. Jinekolojik muayeneden farkı yoktur. Sperm rahme transfer edildikten sonra 15 dakikalık bir istirahatten sonra hasta günlük yaşamına dönebilir. Aşılamadan sonra cinsel perhiz yapılmasına gerek yoktur. Progeston desteği için ilaç önerilebilir fakat her durumda şart değildir.
Aşılama sonrası 12-14. günlerde gebeliğin gerçekleşip gerçekleşmediğine bakılır. Hamilelik gerçekleşmişse normal gebelik takibi yapılır. Aşılama yoluyla oluşan hamleliklerin normal yollardan oluşan gebelikten hiçbir farkı yoktur ve özel takip gerektirmez.
Kimlere Aşılama Yapılabilir?
Erkekte sperm sayısı ve hareketliliği az ise, nedeni tespit edilemeyen açıklanamayan kısırlık (infertilite ) de erken evredeki endometrioziste, yumurta takibi ile oluşmayan gebelik durumu varsa, kadında yumurtlama problemi bulunuyorsa ya da çiftlerin isteğine bağlı olarak gebelik olması hızlandırılmak isteniyorsa aşılama tedavisi çiftlere uygulanabilir.
Sadece spermle ilgili bir sorun varsa, her zaman tüp bebek tedavisine geçmek gerekmez. Problemin boyutuna göre durum hekimle birlikte değerlendirilerek aşılama tedavisi uygulanabilir.
Aşılama Tedavisi İçin Spermlerin Hazırlanma Yöntemleri Nelerdir?
Aşılama için verilen spermlerin laboratuvar ortamında hangi yöntemle hazırlanacağını belirleyen unsur sperm değeridir. Yüzdürme yoğunlaştırma gibi yöntemlerle spermler laboratuvar ortamında hazırlanır. Bu hazırlama işlemi 2 saat kadar sürmektedir. Hazırlama işlemi pratikte kolay bir işlemdir fakat titiz ve dikkatli yapılması gereken bir işlemdir. Bu işlem gebelik oluşumu için başarıyı etkiler.
Aşılama Tedavisinin Başarısı Nedir?
Aşılama tedavisinin başarı oranı %10 ile %30 arasında değişmektedir. Ortalama %20 başarı elde edilen bu yöntemde rahme transfer edilen sperm sayısı belirleyicidir. Başarı oranı spermin çokluğuyla ilgili bir durumdur.
Aşılama Tedavisinde Kaç Kere Aşılama Yapılır?
Tedavi için başarı yüzdesi %10- 30 olan bu yöntemin 2-3 defa uygulanması önerilir. 2- 3 defa uygulandıktan sonra tüp bebek tedavisine geçilmesi önerilir. Fakat bu yöntem 6 defa tekrarlanabilir. Gebelik elde etme şansı her defasında mümkündür.
Aşılama Yöntemi Başarısız Olduğunda Bekleme Süresi Ne Kadardır?
Aşılama sonrası gebelik elde edilmezse, bir sonraki ay hemen yeniden deneme yapılabilir. Hemen diğer ay tekrar aşılama tedavisi uygulanabilir. Aşılama tedavisinin arka arkaya yapılması sağlık açısından bir risk oluşturmaz. Tedavide kullanılan ilaçlar düşük dozda olduğundan kadında tıbbi anlamda bir sorun ortaya çıkarmaz.
Aşılama tedavisinde verilen iğnelerle yumurta sayısı çok fazla olabilir. İlaçların dozu çok düşük olsa bile yumurta sayısı beklenilenden fazla olabilmektedir. Böyle durumlarda tedaviyi iptal etmek gereklidir. Tüp bebek tedavisine geçilmesi daha doğru olur. Bu durumda tüp bebek tedavisi sonrası gebelik şansı yüksektir.
Aşılama gebelik oluşması için uygulanan doğal bir yöntemdir. Erkekteki sperm sayısı, hareketliliği, kalitesi; kadında yumurtlama durumu aşılama tedavisi için belirleyici unsurdur. Bu tedavi sonrası oluşan gebelik normal yollardan oluşan gebelikten hiçbir farkı olmayan bir gebeliktir. Normal hamilelikteki takip yapılır.
IUI (Aşılama) Hakkında Sık Sorulan Sorular
IUI yani aşılama nedir?
IUI, yani aşılama tedavisi, erkekten alınan spermlerin laboratuvar ortamında hazırlanarak kadının rahmine yerleştirilmesi işlemidir. Bu yöntemle spermlerin yumurtaya ulaşması kolaylaştırılır ve gebelik oluşma ihtimali artırılır.
Aşılama tedavisi kimlere uygulanır?
Aşılama tedavisi; sperm sayısı veya hareketliliği hafif düzeyde düşük olan erkeklerde, yumurtlama problemi yaşayan kadınlarda, açıklanamayan infertilite durumlarında, erken evre endometrioziste ve yumurta takibiyle gebelik elde edilemeyen çiftlerde uygulanabilir. Tedaviye uygunluk, yapılan testler ve doktor değerlendirmesiyle belirlenir.
Aşılama tedavisi nasıl yapılır?
Aşılama tedavisinde önce kadının yumurtalıkları ilaç veya düşük doz iğnelerle uyarılır. Yumurtalar uygun büyüklüğe ulaştığında çatlatma iğnesi yapılır. Daha sonra erkekten alınan sperm laboratuvar ortamında hazırlanır ve ince bir kateter yardımıyla kadının rahmine transfer edilir.
Aşılama tedavisi ne kadar sürer?
Aşılama tedavisi genellikle yaklaşık 15 gün sürer. Bu süreçte kadın birkaç kez ultrason kontrolüne gider, yumurta gelişimi takip edilir ve uygun zamanda sperm transferi yapılır.
Aşılama tedavisi ağrılı bir işlem midir?
Aşılama tedavisi genellikle ağrısız ve kolay bir işlemdir. İşlem sırasında anesteziye ihtiyaç duyulmaz. Jinekolojik muayeneye benzer şekilde yapılır ve sperm rahme transfer edildikten sonra kısa bir dinlenme süresinin ardından hasta günlük yaşamına dönebilir.
Aşılama öncesi hangi testler yapılır?
Aşılama öncesinde kadın ve erkek için infertiliteye yönelik bazı testler yapılır. Kadının tüplerinin açık olup olmadığı, yumurtlama durumu, yumurta rezervi ve rahim yapısı değerlendirilir. Erkekte ise sperm sayısı, hareketliliği ve kalitesi incelenir.
Aşılama yapılabilmesi için tüplerin açık olması gerekir mi?
Evet. Aşılama tedavisinin uygulanabilmesi için kadının tüplerinin en az birinin açık olması gerekir. Çünkü sperm rahme yerleştirildikten sonra tüplere ulaşmalı ve burada yumurta ile karşılaşmalıdır. Tüplerin tıkalı olduğu durumlarda farklı tedavi yöntemleri değerlendirilebilir.
Aşılama tedavisinde sperm nasıl hazırlanır?
Aşılama için alınan spermler laboratuvar ortamında özel yöntemlerle hazırlanır. Sperm kalitesi, sayısı ve hareketliliğine göre yüzdürme veya yoğunlaştırma gibi yöntemler kullanılabilir. Bu hazırlık işlemi yaklaşık 2 saat sürebilir.
Aşılama tedavisinin başarı oranı nedir?
Aşılama tedavisinin başarı oranı genellikle %10 ile %30 arasında değişebilir. Ortalama başarı oranı yaklaşık %20 olarak kabul edilir. Başarı oranı kadının yaşı, yumurtlama durumu, sperm sayısı, sperm hareketliliği ve infertilite nedenine göre değişiklik gösterebilir.
Aşılama kaç kez denenebilir?
Aşılama tedavisi genellikle 2 veya 3 kez denenebilir. Bu denemelerden sonra gebelik elde edilemezse tüp bebek tedavisi değerlendirilebilir. Bazı durumlarda aşılama 6 defaya kadar tekrarlanabilir; ancak karar çiftin durumu ve doktor değerlendirmesine göre verilmelidir.
Aşılama başarısız olursa ne zaman tekrar denenebilir?
Aşılama sonrası gebelik oluşmazsa bir sonraki ay yeniden deneme yapılabilir. Aşılama tedavisinin arka arkaya uygulanması genellikle sağlık açısından risk oluşturmaz. Ancak her deneme öncesinde doktor kontrolü ve değerlendirmesi önemlidir.
Aşılama sonrası gebelik testi ne zaman yapılır?
Aşılama işleminden yaklaşık 12-14 gün sonra gebelik testi yapılır. Test sonucuna göre gebeliğin oluşup oluşmadığı değerlendirilir. Gebelik gerçekleşirse normal gebelik takibine geçilir.
Aşılama sonrası dinlenmek gerekir mi?
Aşılama işleminden sonra genellikle kısa süreli bir dinlenme yeterlidir. Yaklaşık 15 dakikalık istirahatten sonra hasta günlük yaşamına dönebilir. Ancak ağır aktivitelerden kaçınmak ve doktorun önerilerine uymak önemlidir.
Aşılama sonrası cinsel perhiz gerekir mi?
Aşılama işleminden sonra çoğu durumda cinsel perhiz gerekmez. Ancak tedavi planı kişiye özel olduğu için bu konuda doktorun önerileri dikkate alınmalıdır.
Aşılama ile oluşan gebelik normal gebelikten farklı mıdır?
Aşılama tedavisiyle oluşan gebelik, normal yolla oluşan gebelikten farklı değildir. Gebelik oluştuktan sonra takip süreci normal gebelik takibiyle aynı şekilde devam eder. Özel takip gerekip gerekmediği anne adayının sağlık durumuna göre belirlenir.
Aşılama mı tüp bebek mi daha uygundur?
Aşılama ve tüp bebek tedavisi farklı durumlarda tercih edilen yöntemlerdir. Hafif sperm problemleri, açıklanamayan infertilite veya yumurtlama sorunlarında aşılama denenebilir. Tüplerin tıkalı olması, ileri yaş, ciddi sperm problemi veya tekrarlayan başarısız aşılama denemelerinde tüp bebek tedavisi daha uygun olabilir. En doğru karar doktor değerlendirmesiyle verilmelidir.
Aşılama tedavisinde yumurta sayısı fazla olursa ne olur?
Aşılama tedavisinde kullanılan ilaçlara bağlı olarak bazen beklenenden fazla yumurta gelişebilir. Bu durumda çoğul gebelik riski artabileceği için tedavinin iptal edilmesi veya farklı bir tedavi yöntemine geçilmesi gerekebilir. Karar, ultrason takibi ve doktor değerlendirmesiyle verilir.
